J.B. Rotter ve J.E. Rafferty tarafından 1950’de geliştirilen Rotter CTT, yarım bırakılan 40 cümle başlangıcından oluşan yarı projektif bir kişilik testidir. Rotter CTT’nin yetişkinler, çocuklar ve üniversite öğrencileri için ayrı formları bulunmaktadır. Ancak yalnızca, üniversite öğrencileri formunun puanlama yanıt örnekleri geliştirilmiştir. Uygulama süresi oldukça kısa olup, 30-40 dakikadır. Bu test ile uyum sorunları olan öğrencilerin ilk kaba ayırımı yapılarak, bunlara daha sonra diğer bazı testlerin uygulanması düşünülebilir. Ayrıca daha sonra bu öğrencilerin psikolojik danışmaya başvuranlara yapılacak olan ilk görüşmenin içeriğini belirlemede bu testten yararlanılabilir.
Rotter CTT’nin geliştirilmesinde iki temel amaç göz önünde bulundurulmuştur. Bunlardan birincisi, üniversite öğrencilerini uyumlu ve uyumsuz olmaları bakımından ayırt etmek üzere grup testi olarak kullanabilecek görece objektif bir aracın geliştirilmesidir. Bu nedenle, test bir grup testi olarak kullanılarak psikolojik danışma gereksinimi olan üniversite öğrencileri belirlenebilir. Bunun yanı sıra, personel seçimi amacıyla endüstri alanında da kullanılabilir. Ayrıca mesleki rehberlik amacıyla kullanıldığında psikolojik danışmaya gereksinimi olan öğrenciler ayırt edilebilir. Hale(1960), bu testteki bazı maddelerden elde edilen bilgilerin mesleki rehberlikte de kullanabileceğini belirtmektedir. Testin deneysel amaçlarla kullanılmasında, bir tedavinin etkisi değerlendirilebilir veya uyumun diğer değişkenlere etkisi incelenebilir.
Bu teknik, çağrışım tekniğine benzemekle beraber, uyarıcıların uzunluğu bakımından farklıdır. Cümle tamamlama tekniğinde, çağrışım tekniğinde olduğu gibi bazen uyaran olarak tek bir kelime kullanabilirse de, denekten beklenen tepki daha uzundur. Burada denekten tam bir cümle yapması beklenmektedir.
2. Uygulaması:
Bu testlerde genellikle iki tür yönerge kullanılmaktadır. Birincisinde, hıza önem verilmekte ve denekten aklına ilk gelen düşünceleri yazarak hemen bir cümle yapması istenmektedir. İkincisinde ise, deneklerden kendi duygularını ifade edecek cümleler yapması istenmektedir. Rotter CTT’de hemen yanıt verilmesine çok önem verilmekte, bu ikisinin arasında bir yol izlenmektedir. Çünkü, deneklerden hemen yanıt verilmesi istendiğinde çağrışım yönteminde olduğu gibi çok kısa yanıtlar alınmakta, uzun süre verildiğinde de gizlenmek istenen duygular daha kolaylıkla gizlenebilmektedir. Bunun için deneklere test uygulanmadan önce onların ilk akıllarına geleni yazmaları istenilmektedir.
3. Testin Puanlanması:
Rotter CTT’nin üniversite öğrencileri için puanlama sistemi Rotter, Rafferty ve Schachtitz(1949) tarafından geliştirilmiştir. Teste verilen yanıtlar, örnek yanıtlara göre 0’dan 6’ya kadar değişen değerler verilerek puanlanmaktadır. Elde edilen toplam puanı, deneğin uyum durumunu göstermektedir.
Testten elde edilen yanıtlar çatışma, olumlu ve nötr olmak üzere üç gruba ayrılmaktadır. Çatışma yanıtları boyutunda (Ç3,Ç2,Ç1), olumlu yanıtlar boyutunda (03,02,01) olmak üzere üç düzey belirlenmiştir. Böylece nötr yanıtlamada olmak üzere 0’dan 6’ya kadar değişen yedili bir ölçek düzenlenmiştir. Ekstrem olumlu yanıtlar(03)sıfır ve ekstrem çatışma yanıtlar (Ç3) altı olarak puanlanmıştır. Puanlama yanıt örnekleri, psikolojik danışmaya gereksinimi olan ve normal öğrenci ölçüt gruplarından elde edilen yanıtların bir hakemler grubu tarafından değerlendirilmesiyle elde edilmiştir. Çatışma yanıtları genellikle saldırgan tepkileri, kötümserliği, bazı semptom belirleyicilerini ümitsizliği, intihar isteğini ve bazı mutsuz deneyimleri ifade eden yanıtlardır. Olumlu yanıtlar ise genellikle humoru içeren iyimser ve kabul edici ifadelerdir. Nötr yanıtlar ya “bir annenin çocukları vardır” örneğinde olduğu gibi betimleyici nitelikte ya da streotip, şarkı sözleri veya ”erkekler her zaman erkektir”,”ben çocukken çocuk gibi konuşurdum”,”insanlar ilginç” gibi önemli bir anlam ifade etmeyen, hem uyumlu hem de uyumsuz kimseler tarafından verilebilen yanıtlardır.
Testteki cümlelerin yorumlanmasında izlenimci yaklaşım kullanılabilmekle beraber bunun yanı sıra fiil-sıfat oranı, tepki süresi,gramer hataları ve cümle uzunluğuna bağlı olarak yorumlama yapabilmek için geliştirilmiş bazı normlar bulunmaktadır. Testin kullanılışı sözel anlatıma dayanmadığından yorumlayıcının deneğin teste karşı tutumlarına dikkat etmesi gerekmektedir.
Yazın incelemesinde, Rotter CTT ile ilgili araştırmaların genellikle 1950-1960 yılları arasında yer aldığı görülmektedir. 1970 yılından sonra yayınlanan birkaç araştırma bulunmaktadır. En son 1981 yılındaki araştırmada 1965,1970 ve 1975 yıllarındaki üniversite öğrencilerinin uyum durumu karşılaştırılmış, cinsiyet ve yıllara göre bir farklılık bulunmamıştır(Lah ve Rotter,1981). Gerçekte üzerinde en çok araştırma yapılan cümle tamamlama testlerinin Rotter’in geliştirmiş olduğu testler olduğu söylenebilir. Rotter(1954) bu testlerden özellikle Üniversite Öğrencileri Formunun en çok araştırma konusu olduğunu belirtmektedir. Bu araştırmaların bir kısmı testin güvenirlik ve geçerliğine ilişkin çalışmalardır.
KAYNAKÇA
Akkoyun,F.,(1985).Rotter Cümle Tamamlama Testi, üniversite öğrencileri formu,el kitabı, A.Ü. Eğitim Bilimleri Fakültesi Yayınları,No:141,Ankara.
Akkoyun,F.,(2005). Projektif Teknikler, Nobel Yayın,165-172,Ankara.
...
